tebaogoc.com.vn – Khi nhìn thấy những vết thương do tai nạn, bỏng,… nhiều người phải quay mặt đi, người thì rất sỡ hãi, có người thì nôn oẹ thậm chí ngất xỉu khi nhìn chúng. Tuy nhiên, đối với nhà nghiên cứu tế bào gốc Phan Toàn Thắng : “Tôi thích nhìn thấy quá trình vết thuơng được chữa lành như thế nào. Đó là điều kì diệu”. Và chính sở thích ấy, niềm đam mê ấy, đã giúp Giáo sư Phan Toàn Thắng trong việc nghiên cứu chữa lành vết thương, giúp ông phát hiện ra con đường để giúp phục hồi các vết thương, tại tạo các tế bào da một cách nhanh chóng hơn.
Năm 2004, Giáo sư Phan Toàn Thắng chính thức sở hữu bằng sáng chế độc quyền công nghệ tách, nuôi và bảo quản tế bào gốc từ màng dây cuống rốn do Cục sáng chế và nhãn hiệu Mỹ (USP) cấp. Công nghệ này đến nay được đăng ký bảo hộ độc quyền sáng chế trên 50 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới. Đặc biệt, trong đó có các nước sở hữu nền y học phát triển bậc nhất như Mỹ, Đức, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore… Ông nói: “Có rất nhiều thách thức trong việc hoàn thiện một sản phẩm, và để làm cho nó vừa túi tiền của tất cả mọi người. Điều đó không dễ dàng gì. Nhưng may mắn thay, chúng tôi đã tìm ra cách”.
Với Công nghệ độc quyền này, thay vì sử dụng lượng da có hạn của bệnh nhân để chữa lành vết thương, vết bỏng, thì các tế bào gốc từ màng dây rốn có thể cung cấp một kho dự trữ khổng lồ các tế bào chưa lập trung để tạo ra da, các mô, thậm chí cả các bộ phận khác của cơ thể như giác mác (Theo dantri.vn)
VAI TRÒ CỦA EXOSOME TRONG QUÁ TRÌNH CHỮA LÀNH VẾT THƯƠNG VÀ TÁI TẠO DA
Trong y học tái tạo hiện đại, Exosome (túi ngoại bào) không chỉ được xem là các cấu trúc vận chuyển đơn thuần mà còn là những “chìa khóa sinh học” quan trọng giúp điều phối quá trình tăng sinh tế bào và phục hồi mô. Các Exosome có nguồn gốc từ tế bào gốc sở hữu đặc tính sinh học ưu việt nhờ cấu trúc protein bề mặt đặc thù và nguồn vật liệu di truyền (như miRNA, mRNA, protein) phong phú bên trong.
1. Cơ chế sinh học trong chữa lành vết thương
Khi cơ thể đối mặt với tổn thương, hệ thống sinh học tự nhiên kích hoạt quá trình giải phóng Exosome để điều phối sự phục hồi. Quá trình này bao gồm các giai đoạn then chốt:
- Giai đoạn làm sạch và điều hòa viêm: Các Exosome hỗ trợ kích thích giải phóng các cytokine và chemokine. Những tín hiệu này giúp “chiêu mộ” tế bào miễn dịch đến vị trí tổn thương, hỗ trợ làm sạch mô chết và thiết lập môi trường kháng viêm, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng.
- Giai đoạn tăng sinh và tái tạo: Exosome chứa nhiều yếu tố tăng trưởng (Growth Factors) giúp kích thích sự phát triển của nguyên bào sợi (Fibroblasts), từ đó hỗ trợ quá trình đóng vết thương diễn ra hiệu quả hơn.
2. Giao tiếp tế bào và tái tạo mạng lưới mạch máu (Angiogenesis)
Exosome đóng vai trò như một “trung tâm giao tiếp” thông minh giữa các tế bào tại khu vực tổn thương:
- Điều chỉnh biểu hiện gen: Thông qua việc vận chuyển các miRNA đặc hiệu đến các tế bào lân cận, Exosome hỗ trợ điều chỉnh biểu hiện gen, thúc đẩy quá trình tân tạo mạch máu (Angiogenesis).
- Tối ưu hóa nguồn dưỡng chất: Sự hình thành các mạch máu mới giúp cải thiện lưu lượng tuần hoàn, cung cấp đầy đủ oxy và dưỡng chất thiết yếu, từ đó hỗ trợ đẩy nhanh tốc độ phục hồi mô tại vị trí tổn thương.
3. Tiềm năng của ASC-Exosome (Exosome từ tế bào gốc mô mỡ)
Tế bào gốc có nguồn gốc từ mô mỡ (ASC) và Exosome của chúng đang được nghiên cứu như một giải pháp hỗ trợ tiên tiến trong thẩm mỹ và phục hồi da:
- Cải thiện chất lượng ma trận ngoại bào: ASC-Exosome hỗ trợ tăng cường sản xuất collagen và elastin, giúp cấu trúc da trở nên săn chắc và đàn hồi hơn.
- Ứng dụng đa dạng: Ngoài hỗ trợ chữa lành vết thương, ASC-Exosome còn cho thấy tiềm năng trong việc cải thiện các tình trạng da bất thường, hỗ trợ giảm thiểu sẹo, làm dịu tình trạng mụn viêm và hỗ trợ phục hồi nang tóc.
Exosome là thành phần thiết yếu trong cơ chế chữa lành tự nhiên của cơ thể. Với khả năng điều tiết phản ứng viêm và thúc đẩy quá trình tái tạo mô, liệu pháp ASC-Exosome đang mở ra những hướng đi mới trong việc cải thiện chất lượng da và hỗ trợ quá trình phục hồi sau các can thiệp thẩm mỹ.
Các thông tin trong bài viết này được tổng hợp từ các nghiên cứu khoa học tiền lâm sàng và lâm sàng nhằm mục đích tham khảo kiến thức. Việc ứng dụng liệu pháp Exosome cần được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa trong môi trường y tế đạt chuẩn. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên môn.
Lưu ý: Các liệu pháp ứng dụng Exosome hiện cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn để đảm bảo chất lượng và vô trùng tuyệt đối.
ỨNG DỤNG CỦA EXOSOME TRONG PHẪU THUẬT TÁI TẠO VẠT DA
Trong phẫu thuật tạo hình, việc bảo tồn sức sống cho vạt da (skin flap) và tối ưu hóa quá trình phục hồi là yếu tố then chốt. Exosome – những túi tín hiệu nano từ tế bào gốc – đang trở thành một lựa chọn đầy hứa hẹn trong việc hỗ trợ tái tạo mô.
Cơ chế hỗ trợ của Exosome trong phẫu thuật tái tạo
Dựa trên các nghiên cứu khoa học, Exosome đóng góp tích cực vào quá trình phục hồi thông qua:
- Thúc đẩy tân tạo mạch máu: Các nghiên cứu ghi nhận rằng việc ứng dụng Exosome hỗ trợ kích hoạt quá trình hình thành mạch máu mới, giúp tăng cường cung cấp oxy và dưỡng chất cho vạt da, từ đó cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót của vạt.
- Kiểm soát quá trình hình thành sẹo: Với đặc tính chống viêm và điều hòa miễn dịch, Exosome hỗ trợ làm dịu phản ứng viêm, góp phần hạn chế tình trạng xơ hóa và giảm thiểu sự hình thành sẹo sau phẫu thuật.
- Tái tạo cấu trúc da: Exosome có khả năng kích thích nguyên bào sợi sản xuất Collagen và Elastin – hai thành phần thiết yếu giúp lớp da mới hình thành có độ đàn hồi và cấu trúc bền vững.
Với các đặc tính độc đáo như điều hòa miễn dịch và thúc đẩy chữa lành vết thương đồng bộ, Exosome được kỳ vọng sẽ trở thành công nghệ hỗ trợ đắc lực trong phẫu thuật tái tạo. Hiện tại, các ứng dụng lâm sàng vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu để xác định phác đồ tối ưu nhất cho từng trường hợp cụ thể.
Nguồn : Pudmed – Thư viện Quốc gia Hoa Kỳ
- Bo, Y.; Yang, L.; Liu, B.; Tian, G.; Li, C.; Zhang, L.; Yan, Y. Exosome từ tế bào sừng có nguồn gốc từ tế bào gốc đa năng cảm ứng của con người đẩy nhanh quá trình chữa lành vết bỏng thông qua việc thúc đẩy tế bào sừng và tế bào nội mô di chuyển qua trung gian miR-762. Nanobiotechnol. 2022, 20 , 291. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
- Xia, W.; Li, M.; Jiang, X.; Huang, X.; Gu, S.; Ye, J.; Zhu, L.; Hou, M.; Zan, T. MicroRNA-125b ngoại bào có nguồn gốc từ nguyên bào sợi Young chuyển giao các tác dụng có lợi cho quá trình chữa lành vết thương ngoài da ở người già. Nanobiotechnol. 2022, 20 , 144. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
- Dai, W.; Dong, Y.; Han, T.; Wang, J.; Gao, B.; Guo, H.; Xu, F.; Li, J.; Ma, Y. Các exosome được điều chỉnh bởi tín hiệu vi môi trường như các chiến lược điều trị để cải thiện quá trình chữa lành vết thương mãn tính. NPG Asia Mater. 2022, 14 , 75. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
- Guo, L.; Chen, Y.; Feng, X.; Sun, D.; Sun, J.; Mou, S.; Zhao, K.; An, R. Các exosome có nguồn gốc từ tế bào nội mô do stress oxy hóa gây ra đẩy nhanh sự sống còn của vạt da thông qua việc thúc đẩy chức năng tế bào tiền thân nội mô do Lnc NEAT1 làm trung gian. Stem Cell Res. Ther. 2022, 13 , 325. [ Google Scholar ] [ CrossRef ] [ PubMed ]
- Li, C.; Wei, S.; Xu, Q.; Sun, Y.; Ning, X.; Wang, Z. Ứng dụng của ADSC và Exosome của chúng trong việc ngăn ngừa sẹo. Stem Cell Rev. Rep. 2022, 18 , 952–967. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
- Hong, P.; Yang, H.; Wu, Y.; Li, K.; Tang, Z. Chức năng và tiềm năng ứng dụng lâm sàng của exosome có nguồn gốc từ tế bào gốc trung mô mỡ: Một đánh giá toàn diện. Stem Cell Res. Ther. 2019, 10 , 242. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
- Yang, GH; Lee, YB; Kang, D.; Choi, E.; Nam, Y.; Lee, KH; You, H.-J.; Kang, HJ; An, SH; Jeon, H. Vượt qua rào cản của da: Liệu pháp exosome. Res. 2021, 25 , 22. [ Google Scholar ] [ CrossRef ]
